βPoniemieckie” to sΕowo, ktΓ³re odruchowo przywodzi na myΕl PolskΔ zachodniΔ albo WarmiΔ i Mazury. MaΕo kto zdaje sobie sprawΔ, ΕΌe niejednΔ wieΕ zamieszkanΔ dawniej przez NiemcΓ³w moΕΌna znaleΕΊΔ na Mazowszu, LubelszczyΕΊnie czy w MaΕopolsce. Niemieckich kolonistΓ³w ΕciΔ gali na wschΓ³d Piastowie ΕlΔ scy, Kazimierz Wielki i KrzyΕΌacy, Rosjanie, Prusacy i Austriacy, a takΕΌe polscy wΕaΕciciele i zarzΔ dcy majΔ tkΓ³w. Przybysze zakΕadali wsie i miasta, leΕΌΔ cΔ odΕogiem ziemiΔ zamieniali w pola i sady, osuszali bagna i walczyli z wylewajΔ cymi rzekami. Wprowadzali innowacje, otwierali fabryki i rozwijali przemysΕ. Wielu, szczegΓ³lnie katolikΓ³w, nie zachowaΕo swojej niemieckiej toΕΌsamoΕci i z czasem zostali Polakami.
W granicach II Rzeczpospolitej ΕΌyΕo okoΕo miliona polskich obywateli narodowoΕci niemieckiej. KilkusetletniΔ obecnoΕΔ wiΔkszoΕci z nich zakoΕczyΕa II wojna Εwiatowa i powojenna polityka polskiego paΕstwa. DziΕ o tej historii ΕwiadczΔ gΕΓ³wnie zapomniane cmentarze ewangelickie, a takΕΌe budynki i gospodarstwa, kanaΕy, rzΔdy wierzb czy terpy.
Maciej Falkowski szuka takich wΕaΕnie ΕladΓ³w. Odnajduje domy z ΕΌelaza w Puszczy Pyzdrskiej, pozostaΕoΕci po osadnikach olΔderskich wzdΕuΕΌ WisΕy, potomkΓ³w GΕuchoniemcΓ³w na Podkarpaciu i BambrΓ³w w Poznaniu. Opowiada o ewangelikach, braciach morawskich i mennonitach. Stara siΔ ocaliΔ od zapomnienia Εwiat tych, ktΓ³rzy po 1945 roku musieli z Polski wyjechaΔ, i opisuje losy tych, ktΓ³rzy zdecydowali siΔ zostaΔ i stali siΔ integralnΔ czΔΕciΔ polskiego spoΕeczeΕstwa.
